«چهاردهمی» یکی از آیینهای مذهبی هرمزگان است که در جهت گرامیداشت حضرت
زینب کبری (س) در شب چهاردهم ماه صفر در استان هرمزگان و شهرستان رودان برگزار میشود.
کسی که قرار است
چهاردهمی در منزل وی برگزار شود عصر روز سیزدهم ماه صفر افرادی را برای دعوت کردن مردم (طلبیدن) میفرستد تا همسایهها را برای حضور در مراسم
دعوت کند.همسایه ها نيز با خوشرويي دعوت او را قبول کرده و قول مي دهد كه در
مراسم شركت كند.
صاحب خانه شب اجراي مراسم خانه را معطر نموده و با دود كردن اسپند و عود و گشته
(نوعي بخور معطر) فضايي روحاني را فراهم مي كند.
قبل
از غروب سیزدهم ، زنان و دختران اهل خانه برای تهیه وسایل مورد نیاز مراسم ( گِشته،
عود، گل یاسمین، ریحان، ظرف و پارچه سبز (به لحاظ انتساب به ائمه (ع)
) به منزل هفت نفر از همسایهها که نام «فاطمه» دارند می روند.
شب وقتی که
ماه ظاهر شد دور هم جمع میشوند . در آغاز مراسم مواد خوشبوی جمع آوری شده را در ظرف مسي مي ريزند و مقداري گلاب و
آب به همراه برگ هاي تازه هفت درخت بي خار و و گلهاي خوشبو به آن اضافه مي
نمايند. به اين مواد برگ مورد ،حنا نيز مي افزايند و پارچه سبزي را بر روي كاسه مي
كشند. آنگاه دختري 4 - 5 ساله که نامش فاطمه يا زهرا باشد را از قبل استحمام می دهندو
لباس تميز و مرتبي به او مي پوشانند کنار ظرف رو به قبله مینشانند .
سپس به خواسته بزرگ تر مجلس یک نفر را مشخص میکنند تا از میان مجلس نشانه ای از کسی که حاجت و نیتی دارد تحویل بگیرد و داخل ظرف بیندازد.بنابراین حضار که همگي خانم هستند نيت کرده و انگشتر، النگو، گوشواره، پلاک،
ساعت،گيره مو ،خلخال و مهره هاي تزئيني را درون ظرف مي اندازند. (البته شاید هم کسی
به جز انگشتری که خود تحویل میدهد قطعهای دیگر نیز به نیت از طرف فرد دیگری
از اهل خانه خود و یا دوستانش که به او سفارش کرده است تحویل دهد) .
عدهای به نیت
تشرف به حج و زیارت ائمه اطهار (ع)، عدهای با نیت فرزند ب، بعضی برای رفع مریضی و گرفتاری و عدهای نیز برای باز شدن بخت خود و ازدواج ،یا هر آرزویی که دارند انگشتر و النگو
را برای انداختن در ظرف تحویل میدهند.
پارچه سبز تهیه
شده را به گونهای که از سر دختر تا روی ظرف و قسمتی از زمین را بپوشاند روی سر دختر
میاندازند و با ذکر صلوات مراسم آغاز میشود . زنها معمولا دور
تا دور دختر و ظرف حلقه زده و مردان در گوشه
( اطراف مجلس ) مینشینند و نظارهگر برنامه میشوند.
زناني كه خوش صدا
هستند به درخواست صاحب مجلس به نوبت هر كدام يك دو بيتي مي خوانند. گاه از مردان
آشنا نيز براي حضور و دوبيتي خواني در مجلس دعوت مي شود . اين دو بيتي ها معمولا از
فايز،محيا،باقر و يا ديگر سرايندگان بومي هرمزگان است .اين اشعار ميتواند
عاشقانه و عارفانه باشد. دوبیتی از جهتی نشانگر غم غربت، غم از دست دادن عزیز، حزن
درون و فراق معشوق است و از طرفی بیانگر شادی،وصال و رسیدن به یار .در قدیم اشعار
فقط در باب ائمه هدی (ع) بوده است.
با خواندن دو بیتی توسط زنان مجلس و همخوانی سایرین، دختر دست راست خود را درون ظرف میکند و وسایل موجود در
آن را به هم میزند. دختر با پایان
یافتن هر قطعه شعر ، یک وسیله را از درون ظرف بیرون میآورد و با
بالا بردن دست، آن را به مجلس نشان میدهد تا مشخص شود که متعلق به کیست و زنان دو
بیتی را تعبیر میکنند. صاحب انگشتر یا النگو نیز آن را با آرزوی خود مطابقت میدهد
و بیرون آمدن شیء خود از درون ظرف را دلیل بر برآورده شدن حاجت مدنظر، در آینده نزدیک
میداند.
معمولا فردي صاحب دل و با تجربه و آگاه شعر را براي صاحب آن شيء تفسير مينمايد که
اگر آن شعر عاشقانه باشد معمولاً خنده ي خانمهاي حاضر را به دنبال دارد. فرد میتواند نشانه خود را بردارد و یا با نیت کردن دوباره آن را داخل ظرف بیندازد و تا سه مرتبه
میتواند این کار را تکرار کند. اين مراسم
با بذله گويي و نشاط تا در آوردن آخرين نشانه ادامه مي يابد و از ميهمانان با چاي و
شيريني و شربت پذيرايي مي شود .
پس از پايان مراسم شرکت کنندگان مقداري از محتويات درون آن ظرف را همراه
خود برده و به نشانه تبرک آن را به سر و صورت خود مي مالند. آنگاه صلوات مي فرستند
و آرزو مي كنند كه حاجت همه اهل مجلس به ويژه صاحب خانه برآورده شود .
اگر فردی که وسیله
آن متناسب با نیت او و شعر خوانده شده از ظرف بیرون آمده تا قبل از 14 ماه صفر سال
آینده به حاجت خود رسید مراسم سال بعد را او در منزل خود برگزار میکند.
آیین چهاردهمی
از قدیم الایام در بخشهایی از هرمزگان به ویژه مناطق نزدیک به دریا مرسوم بوده است.قدمت
مراسم چهاردهمی در منطقه 600 سال ذکر شده و برخی نیز مرسوم بودن آن را به بعد از ورود
اسلام به منطقه نسبت میدهند.
عقیده و باور مردم
این منطقه بر این است که این مراسم را حضرت زینب (س) برای تسلی دادن به حضرت فاطمه
صغری (س) دختر امام حسین (ع) و نیز استخاره با نیت آگاهی از اوضاع و احوال امام حسین
(ع) و حضرت علی اکبر (ع) که به میدان رفتهاند برپا کرده و اشعاری که در آن مراسم
خوانده شده اشعاری در باب مرگ بوده که نشان از شهید شدن امام و اصحاب امام
بوده است . آن مراسم با حزن همراه بوده است.
برخی هم منشا این مراسم را منسوب به حضرت زهرا (س) می دانند ؛ البته به چنین کیفیتی که اکنون اجرا می شود نبوده است .
- البته در این رابطه هیچ مدرک معتبری تاکنون ندیده ام و انتساب آن را به اهل بیت علیهم السلام باور ندارم . خیلی از افراد این موضوع را با نقل از دیگران که " می گویند چنین بوده " بیان می نمایند...!
آیین چهاردهمی
، جهت درگیر کردن مخاطب با فرهنگ هرمزگان در فضای نمایشگاهی با عنوان زنان هرمزگان اجرا شده است. بوی عود و گشته
می آمد ، دختری با پوشش بومی منطقه ی هرمزگان
کاسه ی پر آبی را بین جمعیت می گرداند و از حضار می خواست نشانه ای در آب بیندازند...
این مطلب در کانون وبلاگ نویسان هرمزگان ثبت شده است .
ابن مطلب در سایت "حرف تو " سایت سراسری وبلاگ نویسان ایران ، منتشر شده است .
+ نوشته شده در ۱۳۹۱/۱۰/۰۸ ساعت 15:29 توسط مصطفی نیکبخت
|
گاهی تا دو روز به
بهانه های مختلف آب برخی محلات روستا قطع می شود.نمی دونم بخاطر عدم
مدیریت برخی مسولین تا کی مردم باید رنج و سختی بکشند ؟ انشالله که این مشکلات برطرف بشه و انشعاب
فرسوده روستا رو هم به نحوی اصلاح کنند ، تا مردم آب شرب منازل خود را با
خیالی راحت دریافت کنند . به امید روزی که مسئولین بدانند برای چه در این پست و
منصب ها قرار گرفته اند !
● (برنتین Berentin)
نام یک دهستان در شهر رودان راستان هرمزگان است.
وبلاگ " رودان وب " کانون وبلاگ نویسان شهرستان رودان است که از 17 آذر 1391 به پیشنهاد کانون وبلاگ نویسان هرمزگان فعالیت خود را آغاز نموده است ... رودان وب ، پس از پذیرش درخواست عضویت وبلاگ نویسان رودانی ، مطلب برتر وبلاگ ایشان را با نام خودشان در کانون و سایر سایتهای مرتبط با کانون از جمله کانون وبلاگ نویسان هرمزگان و سایت هرمز ثبت می کند و ابر مطالب ایشان را به کانون وبلاگ نویسان کشور (حرف تو) معرفی می کند .